Aeroloji Diaqramlar

Havanın şaquli istiqamətdə strukturunu sürətli, asan və müəyyən ərazi üçün atmosfer xarakteristikalarını öyrənmək məqsədilə termodinamiki diaqramlardan və ya aeroloji diaqramlardan istifadə edilir. Diaqramlar, temperatur, təzyiq, rütubətlik və s. kəmiyyətlər müşahidə edilərək tərtib edilir.

Bu məlumatlar şaquli paylanma kimi qəbul edilir. Exo-səs şəbəkəsi vasitəsilə atmosferin üç ölçülü forması təşkil edilir və bir-birini izləyən exo-səs dalğaları ilə məlumatların ötürülməsi inkişaf etdirilir.

Diaqramlarda göstərilən proseslər rütubətli havada olur. Sistemdə iki komponent və bir mərhələ vardır; dəyişməsi, mərhələ qanuna görə üç cür olmalıdır. Eyni ilə exo-səs sistemində də müvafiq olaraq üç fərqli ölçülmüş dəyişən vardır (p, T, Uw) və bu dəyişənlər ilə skalyar qiymətli bir əyri və ya (məsələn, T-nin bir funksiyası kimi p, Uw-nun əyri boyunca qiymətləri yazılır) iki fərqli əyri (p-nin funksiyası kimi T və p-nin qiyməti kimi Uw) qurulur. Əgər havada yağıntı varsa, dəyişmə ikiyə endirilir və yalnız bir əyri kifayət edir (p-nin funksiyası kimi T; e=ew (T,p) sərbəst halda deyil)

Termodinamiki diaqramlarda müxtəlif izoxətlərdən istifadə olunur; izobarlar, izotermlər, eyni doymuş su buxarı olan nöqtələri birləşdirən əyrilər (Uw = 1), quru hava üçün potensial və izontropik temperatur və quru adiabatların əyriləri və s. Bunlardan ən əsas “doymuş adiabat”lardan daha çox istifadə olunur. Bu əyrilər diaqramın bünövrəsi hesab edilir. Qeyd etmək lazımdır ki, bu xətlər diaqramda başqa bir əyri kimi də çəkilə bilər və iki məna ifadə edə bilər. Birinci, statistik, atmosferin şaquli quruluşunu bildirən bir adiabat şaqul boyunca sabit potensial temperaturlu atmosfer layını təmsil edir. lakin bu yuxarı qalxdıqca adiabatik genişlənmə ilə artan havanın parsial təzyiqi üçün çatışmazlığın dəyişməsini təmsil edən bir inkişaf əyrisi qurula bilər. Potensial temperaturun əyri üçün sabit olması təmsilin uyğunluğunu ifadə edir.

Diaqramların əhəmiyyəti böyük qiymətdəki məlumatların sürətlə alınmasındadır. Onlar atmosferin şaquli dayanıqlığını öyrənməyə imkan verir. Verilmiş iki təzyiq nöqtəsi arasında təbəqənin qalınlığını diaqramların vasitəsilə öyrənilir. Atmosfer prosesləri bu üsul vasitəsilə rahat öyrənilə bilər. Şaquli struktur ilə həmçinin hava kütlələrinin növlərini və hava kütlələrinin qarışıqlarını da öyrənmək mümkündür.

Ümumi və xüsusi ehtiyaclar üçün diaqramlar tərtib edilir. Diaqramlar üçün aşağıdakı meyarlar vardır:

  1. İzotermlər ilə adiabatlar arasındakı bucaq. Bucağın böyük olması nəticəsində şaqul boyunca təzyiq ilə temperatur dəyişikliklərinin ölçüsünün variasiyaları diaqramlarda daha həssas olur. Bu dəyər hava kütlələrinin və cəbhələrin sinoptik cəhətdən təhlili üçün əhəmiyyətlidir.
  2. Neçə və hansı düz izoxətlər vardır. Düz xətlər diaqramın təhlilini asanlaşdıran bir meyardır.
  3. Əgər bütöv enerji diaqramda ölçülən ərazi ilə müəyyənləşə bilirsə, belə diaqramları bəzən ekvivalent və ya sahə qoruyucu diaqramlar deyilir.
  4. Əgər əsas izoxətlərdən biri koordinatların biri boyunca uyğun yer dəyişmə edərsə diaqramdan məlumatın əldə olunması asanlaşar.
  5. Hündürlük ordinat oxu boyunca dəyişərsə, yəni, proporsional olarsa, atmosfer diaqram üzərində daha vizual olacaq və məlumat əldə etmək daha rahat olacaq.